Stres Hakkında Doğru Bilinen 9 Yanlış

Stres Hakkında Doğru Bilinen 9 Yanlış

17 KASIM 2017- 2 DAKİKA- Psk. Zeynep Mıcık

Stres hakkında sık sık karşınıza çıkan söylemlerin bazıları doğru olmayabilir. Bu yanlışlıkları devam ettirmek ise faydadan ziyade zarar getirecektir. Eğer stres hakkındaki bilgilerinizi gözden geçirmek istiyorsanız bu yazı tam size göre!

1. “Stres herkes için aynıdır.”

Yanlış. Stres herkes için farklıdır. Bazen tepki sadece duygusal ya da fiziksel olabilir, ya da ikisinin karışımı şeklinde de ortaya çıkabilir. Bir kişi için stresli olabilecek bir durum bir başka kişi için de stresli olmak zorunda değildir. Aynı şekilde bir yöntem başka birisinin stres sorununu ortadan kaldırdı diye sizinkini de geçirecek diye bir durum söz konusu değil. Herkesin stresi deneyimlemesi farklı olduğu için kendinize uygun bir baş etme yöntemi edinmeniz gerekir.

2. “Stres her zaman kötü bir şeydir.”

Yanlış. Hatta hafif derece stresin yararlı olduğu durumlar bile var. Akılda tutulması gereken stres vücudun verdiği tamamen doğal bir tepkidir. Bunu kabul edip dengeyi sağlamak ve stresi yönetebilmek önemlidir. 

3. “Her şey stres kaynağı olabilir. Bunun için bir şey yapmak imkânsızdır.”

Yanlış. Hayatınızı planlayarak stresin sizi bunaltmasını önleyebilirsiniz. Önceliklerinizi belirlemek ve kolaydan zora doğru ilerlemek etkili bir plan yapmak için iyi bir başlangıç olabilir. Stresi yanlış yönettiğiniz zamanlarda önceliklerinize yönelmek zorlaşacaktır. Bu yüzden size her şey eşit derece önemli gelebilir. Bu durum daha fazla stresli hissetmenize ve her şeyi “stresli” olarak görmenize yol açabilir.

4. “Herhangi bir belirti yoksa stres de yoktur.”

Yanlış. Stres kaynaklı “klasik” belirtileri göstermiyorsunuz diye stresli olmadığınızı düşünmeyin. Amerikan Stres Enstitüsüne göre stresin vücut üzerinde “50” tane yaygın belirtisi bulunmakta. Stres kaynaklı yaşadığınız ama farkında olmadığınız belirtiler gösteriyor olabilirsiniz. Sıradan “unutkanlıklarınız”, “iştahınızın kesilmesi” ya da “aniden ortaya çıkan alerjiler” vücudunuz strese karşı verdiği tepkiler olabilir. Kendinizi çok da iyi hissetmediğiniz zamanlarda bunun stres kaynaklı da olabileceğini göz önünde bulundurun.

5. “Strese karşı en iyi yöntem popüler olanlardır”

Yine yanlış. Bütün insanlar birbirinden farklıdır bu yüzden strese karşı “en etkili” bir yöntemden söz etmemiz mümkün değil. Sadece kişiye özel tasarlanmış stresle baş etme yöntemleri tam anlamıyla işe yarayabilir. Yani, arkadaşınızın gittiği ve çok memnun kaldığı yoga kursu sizde de aynı etkiyi gösterecek diyemeyiz. Yine de kendi kendinize tamamlayabileceğiniz (self-help) stres yönetimi teknikleri faydalı olabilir. Önemli olan belirtilen şekilde tamamlamak ve programın dışına çıkmamaktır. 

6. “Sadece büyük belirtilere dikkat etmek gerekir”

Stres ile baş etmek için kalp krizi geçirmeyi beklemeyin. Baş ağrıları, mide sorunları genelde önemsiz belirtiler olarak görünür ama bunlar stresinizi yönetmeniz gerektiğine dair erken belirtilerdir. 

7. “Stres saçları beyazlatır”

Aslında bu da yanlış. Stresin saç üzerindeki etkisi beyazlarla değil dökülme ile alakalı. Amerikan Dermatoloji Akademisine göre, kişi stresli ise vücudu saç üretmeyi bırakabilir çünkü vücudun diğer kısımları ile ilgilenilmesi gerekir. 

8. “Ne kadar başarılıysan o kadar da streslisindir”

Stresli olmanız başarılı da olduğunuz anlamına gelmez ama. Hatta stres üretkenliğinize ve yaratıcılığınıza zarar verebilir. Başarı için stresli olmanız gerekiyor gibi hissetmemelisiniz. Yüksek mevkide insanların stresli görünmesi sizi şaşırtmasın çünkü o da işin ayrı bir boyutu. Çalışmalar gösteriyor ki bir kişi bir konu hakkında çok fazla sorumluluğa ama çok az kontrole sahipse stres seviyesi o kadar artıyor (Karasek, 1979).

9. “Sadece olumsuz olaylar strese yol açar”

Bunu bir de düğününü planlamaya çalışan bir arkadaşınıza söyleyin. Stres olayın kendisi ile değil kişinin olayı nasıl yorumladığıyla alakalıdır. Mutlu ve eğlenceli etkinlikler de strese yol açabilir ve bu tamamen doğaldır.

Karasek, R. A. (1979). Job demands, job decision latitude, and mental strain: Implications for job redesign. Administrative Science Quarterly, Vol. 24, pp. 285-308

Bernstein, A. (2010, Mayıs 25). 8 Deadly Myths About Stress. Erişim tarihi: Ekim 3, 2017, https://www.psychologytoday.com/blog/the-myth-stress/201005/8-deadly-myths-about-stress
American Academy of Dermatology. (2007, Kasım 12). Feeling Stressed? How Your Skin, Hair And Nails Can Show It. ScienceDaily. Erişim tarihi: Ekim 3, 2017 www.sciencedaily.com/releases/2007/11/071109194053.htm

Stress Effects. (2017, Ocak 4). Erişim tarihi: Ekim 3, 2017, https://www.stress.org/stress-effects/
The American Institute of Stress (n.d.) Six myths about stress. Erişim tarihi: Ekim 3, 2017, http://www.apa.org/helpcenter/stress-myths.aspx