Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Nedir?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Nedir?

17 KASIM 2017- 2 DAKİKA- Psk. Zeynep Mıcık

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) kişilerin güncel psikolojik sıkıntılarına yönelen, etkinliği kanıtlanmış ve kısa süreli bir psikoterapi yaklaşımıdır. Kişinin davranışlarının düşünceleri ve duyguları doğrultusunda değiştiği fikrini esas alır. Kişinin düşünce sistemini değiştirerek kişilerin olaylara karşı farklı bakış açıları geliştirmesini ve devamında da önceki davranışlarından farklı davranmalarını sağlayarak çözüme ulaşmayı hedefler. Bu yüzden kişileri kendilerini iyi hissettirmeyen düşüncelere ve davranışlara karşı meydan okumaları için teşvik eder. En yaygın olarak depresyon ve kaygı rahatsızlıkları için kullanılır fakat yeme bozuklukları, obsesif-kompulsif bozukluk, fobiler, panik bozukluk gibi diğer birçok psikolojik rahatsızlık için de kullanılır.  

Bilişsel Davranışçı Terapinin etkinliği çeşitli psikolojik rahatsızlıklar için birçok çalışmayla kanıtlanmıştır. Bu çalışmalara örnek olarak;

  • Butler ve arkadaşları (2006) Bilişsel Davranışçı Terapinin ne kadar etkili, hangi psikolojik sorunları çözmede etkin ve etkileri ne kadar sürüyor gibi sorulara yanıt bulmak amacıyla toplamda yüzden fazla çalışmayı içinde bulunduran 16 meta analiz çalışmasını incelediler. Bilişsel Davranışçı Terapinin başta depresyon, anksiyete olmak üzere birçok psikolojik rahatsızlık için oldukça etkin olduğu ve etkilerinin de -özellikle depresyon için- uzun süre kalıcı olduğu bulundu. 
  • İnternet ortamının gelişmesiyle birlikte Bilişsel Davranışçı Terapiler artık online olarak da verilebiliyor. Hedman ve arkadaşlarının (2014) çalışmasına göre internet üzerinden yürütülen Bilişsel Davranışçı Terapi depresyona karşı oldukça etkin bulundu. Benzer bir şekilde, Wagner ve arkadaşları (2013) da internet üzerinden yürütülen Bilişsel Davranışçı Terapi ile geleneksel yüz yüze yürütülen Bilişsel Davranışçı Terapinin depresyon belirtilerini azaltmakta eşit derece etkili olduğunu buldular.
  • Tolin (2010) Bilişsel Davranışçı Terapinin diğer psikoterapilere kıyasla daha etkin olup olmadığını anlamak için 26 çalışmadan oluşan bir meta analiz çalışması yürüttü ve koşullara, kişilere, psikoterapiste ya da şikâyete göre terapinin etkinliğinin nasıl değiştiğini inceledi. Sonuçlara göre depresyon ve kaygı şikayetlerine karşı en etkin psikoterapi yaklaşımının Bilişsel Davranışçı Terapi olduğu sonucuna ulaşıldı.

Bilişsel Davranışçı Terapiye göre kişilerin düşünceleri, duyguları, fiziksel duyuları ve davranışları birbiriyle bağlantılıdır. Bu bağlamda düşünüldüğünde, olumsuz düşünceler ve duygular kişileri benzer olumsuz deneyimler ile sonuçlanan bir kısır döngüye sürükleyebilir. Bilişsel Davranışçı Terapilerin işleyişi ise gayet basit: bu kısır döngüyü parçalarına (duygu, düşünce, fiziksel duyular ve davranış) ayırmak ve her birini ayrı ayrı incelemek. Terapi süreci içerisinde danışan ve psikolog beraber çalışarak hem parçaları hem de parçaların birbirleri üzerindeki etkilerini incelerler ve en sonunda da danışan üzerindeki etkilerini tespit ederler. Hangi duygu ve düşüncelerin yardımcı ve gerçekçi olmadığını bulurlar. Daha sonra ise beraber bir çözüm yolu geliştirirler. Çözüme ulaşmak için neler yapılacağı ise ayrı bir plandır ve genellikle küçük adımlarla başlayarak hedefe yaklaşılır. Bilişsel Davranışçı Terapiler kısa sürelidir, genellikle 5 ile 20 seans arasında değişir ve danışan terapi sürecinin biteceğini bilerek başlar.


Butler, A. C., Chapman, J. E., Forman, E. M., & Beck, A. T. (2006). The empirical status of cognitive-behavioral therapy: a review of meta-analyses. Clinical psychology review, 26(1), 17-31.

Hedman, E., Ljótsson, B., Kaldo, V., Hesser, H., El Alaoui, S., Kraepelien, M., ... & Lindefors, N. (2014). Effectiveness of Internet-based cognitive behaviour therapy for depression in routine psychiatric care. Journal of affective disorders, 155, 49-58.

Tolin, D. F. (2010). Is cognitive–behavioral therapy more effective than other therapies?: A meta-analytic review. Clinical psychology review, 30(6), 710-720.

Wagner, B., Horn, A. B., & Maercker, A. (2014). Internet-based versus face-to-face cognitive-behavioral intervention for depression: a randomized controlled non-inferiority trial. Journal of affective disorders, 152, 113-121.

Leahy, R. L. (2011, Kasım 23). Cognitive-Behavioral Therapy: Proven Effectiveness. Erişim tarihi: Eylül 1, 2017, https://www.psychologytoday.com/blog/anxiety-files/201111/cognitive-behavioral-therapy-proven-effectiveness 

National Association of Cognitive-Behavioral Therapists (2016, Mayıs 16). What is Cognitive-Behavioral Therapy (CBT)? Erişim tarihi: Eylül 1, 2017, http://www.nacbt.org/whatiscbt-htm/ 

The National Health Service (NHS) in England. (2016, Temmuz 15). Cognitive behavioural therapy (CBT) Erişim tarihi: Eylül 1, 2017, https://www.nhs.uk/conditions/Cognitive-behavioural-therapy/Pages/Introduction.aspx